Bài thuốc Nam trị bong gân
Bong gân thường xảy ra khi bị vấp ngã, trật chân, trái tay hoặc chấn thương khi vận động, khiến vùng gân và khớp bị đau nhức, sưng và khó vận động.
Trong các bài thuốc Nam, Nghệ vàng, Ngải cứu và Cúc tần được phối hợp thành một phương thuốc dùng ngoài để bó vào vùng bị thương. Ngoài ra, Cốt toái bổ và Náng hoa trắng cũng là những cây thuốc được sử dụng trong dân gian cho các trường hợp bong gân và đau nhức sau chấn thương.
Điều quan trọng trước khi sử dụng thuốc là phải phân biệt bong gân với sai khớp hoặc gãy xương. Nếu chấn thương gây biến dạng, đau dữ dội hoặc không thể vận động bình thường, cần được kiểm tra y tế.
Bong gân là gì?
Bong gân thường xuất hiện sau những tình huống như:
Vấp ngã.
Trật chân.
Trái tay.
Vận động sai tư thế.
Va đập mạnh.
Người bị bong gân có thể cảm thấy đau nhức tại vùng tổn thương, khó cử động và có thể xuất hiện sưng hoặc bầm.
Trong trường hợp chấn thương kèm sai khớp xương hoặc đau nhức dữ dội, cần đánh giá kỹ trước khi sử dụng các phương pháp thuốc Nam.
Bài thuốc Nam trị bong gân bằng Nghệ vàng, Ngải cứu và Cúc tần
Đây là phương thuốc dùng ngoài được đề cập riêng cho bong gân.
Thành phần
Nghệ vàng: dùng lượng bằng nhau.
Ngải cứu: dùng lượng bằng nhau.
Cúc tần: dùng lượng bằng nhau.
Muối: một ít.
Tên khoa học của các vị thuốc:
Nghệ vàng: Rhizoma Curcumae Longae.
Ngải cứu: Herba et Folium Artemisiae Vulgaris.
Cúc tần: Ramulus Plucheae Indicae.
Cách làm
Rửa sạch Nghệ vàng, Ngải cứu và Cúc tần.
Ba vị dùng với lượng bằng nhau, giã nhỏ rồi cho thêm một ít muối.
Cách dùng
Đem hỗn hợp thuốc bó vào chỗ bị thương.
Mỗi ngày dùng 1 lần.
Đây là phương pháp dùng ngoài, không phải bài thuốc uống.
Náng hoa trắng dùng chữa bong gân
Náng hoa trắng là một cây thuốc được sử dụng trong dân gian cho những trường hợp sai gân, bong gân sau khi ngã.
Tên khoa học: Crinum asiaticum L.
Cây thuộc họ Amaryllidaceae.
Người ta thường dùng lá Náng để hỗ trợ chăm sóc vùng bị bong gân và sưng đau.
Cách dùng lá Náng
Lá Náng được hơ nóng, sau đó đắp và bóp vào vùng bị sai gân, bong gân khi bị ngã.
Ngoài bong gân, lá Náng còn được dùng để xoa bóp trong những trường hợp tê thấp và nhức mỏi.
Lưu ý
Không nên dùng Náng để uống trong bài viết này. Phần sử dụng cho bong gân tập trung vào lá dùng ngoài.
Cốt toái bổ – cây thuốc dùng cho bong gân
Cốt toái bổ còn gọi là Bổ cốt toái, Tổ rồng, Tổ phượng, Tắc kè đá.
Tên khoa học: Drynaria fortunei J. Sm.
Bộ phận dùng làm thuốc là thân rễ.
Cốt toái bổ được sử dụng trong các trường hợp liên quan đến đau xương, chấn thương, bong gân và sai khớp.
Cách dùng Cốt toái bổ ngoài da
Cốt toái bổ tươi được bóc bỏ lông tơ và lá khô, rửa sạch rồi giã nhỏ.
Thêm một ít nước, gói thuốc vào lá đã nướng cho mềm rồi đắp lên vùng đau.
Có thể thay thuốc nhiều lần trong ngày.
Phương pháp này được dùng ngoài da. Không áp dụng cho gãy xương hở.
Cốt toái bổ có thể dùng uống hay không?
Cốt toái bổ được sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau.
Có thể dùng:
Thuốc sắc.
Ngâm rượu.
Giã đắp ngoài.
Liều dùng uống được nêu là 6–12g mỗi ngày, trong khi dùng ngoài không quy định liều cụ thể.
Tuy nhiên, với người đang bị bong gân cấp tính, không nên tự ý uống thuốc nếu chưa xác định rõ tình trạng chấn thương và thể trạng.
Một số lưu ý khi dùng Cốt toái bổ
Cốt toái bổ được mô tả là có vị đắng, tính ấm và được sử dụng trong các trường hợp đau xương, bong gân, sai khớp.
Có những trường hợp không phù hợp với việc sử dụng vị thuốc này. Vì vậy, việc dùng đường uống cần được cân nhắc theo từng người bệnh.
Đối với bong gân, cách sử dụng ngoài da được đề cập rõ ràng hơn trong các phương pháp chăm sóc vùng bị đau.
Bài thuốc Nam trị bong gân nên dùng trong bao lâu?
Không nên đặt một thời gian cố định cho mọi trường hợp.
Mức độ bong gân có thể rất khác nhau. Nếu chấn thương nhẹ, vùng đau có thể dần cải thiện. Nếu đau tăng, sưng nhiều hoặc hạn chế vận động kéo dài, cần kiểm tra lại.
Đặc biệt, nếu sau chấn thương người bệnh không thể đứng, đi lại hoặc sử dụng tay chân bình thường, cần loại trừ khả năng sai khớp hoặc gãy xương.
Bong gân có phải là sai khớp không?
Không.
Bong gân và sai khớp là hai tình trạng khác nhau.
Bong gân thường liên quan đến tổn thương vùng gân và dây chằng quanh khớp. Sai khớp là tình trạng khớp bị lệch khỏi vị trí bình thường.
Trong phần xử trí bong gân, phương pháp được nêu bắt đầu bằng việc xem xét tình trạng gân xương. Nếu có sai khớp, việc nắn chỉnh phải do người có chuyên môn thực hiện.
Không nên tự ý bẻ, kéo hoặc nắn khớp tại nhà.
Khi nào bong gân cần đi khám?
Cần đi khám khi xuất hiện:
Đau dữ dội.
Sưng nhiều.
Vùng tổn thương biến dạng.
Không thể đứng hoặc đi lại.
Không thể cử động tay hoặc chân.
Đau tăng dần.
Tê hoặc yếu chi.
Nghi ngờ sai khớp.
Nghi ngờ gãy xương.
Đặc biệt, chấn thương do ngã từ trên cao, tai nạn giao thông hoặc va đập mạnh cần được kiểm tra kỹ.
Những trường hợp không nên tự điều trị bằng thuốc Nam
Không nên chỉ sử dụng thuốc Nam tại nhà nếu:
Khớp bị biến dạng.
Có nghi ngờ gãy xương.
Đau dữ dội ngay sau chấn thương.
Không thể vận động chi.
Có vết thương hở sâu.
Có tê hoặc mất cảm giác.
Sưng rất nhanh.
Chấn thương vùng đầu, cổ hoặc cột sống.
Trong những trường hợp này, việc xác định chính xác tổn thương quan trọng hơn việc lựa chọn một bài thuốc xoa bóp.
Có nên xoa bóp mạnh khi mới bị bong gân?
Không nên xoa bóp mạnh ngay khi chấn thương vừa xảy ra.
Đặc biệt nếu vùng tổn thương đang sưng nhiều, đau dữ dội hoặc nghi ngờ gãy xương, việc xoa bóp mạnh có thể làm người bệnh đau hơn và gây thêm tổn thương.
Các phương pháp bó hoặc đắp thuốc Nam nên được cân nhắc sau khi đã xác định chấn thương phù hợp với việc chăm sóc ngoài da.
Những cây thuốc nổi bật trong bài thuốc Nam trị bong gân
Nghệ vàng
Được phối hợp với Ngải cứu và Cúc tần, giã nhỏ cùng một ít muối để bó vào chỗ bị thương.
Ngải cứu
Được sử dụng cùng Nghệ vàng và Cúc tần trong phương thuốc bó ngoài.
Cúc tần
Được phối hợp cùng Nghệ vàng và Ngải cứu trong bài thuốc dùng ngoài.
Náng hoa trắng
Lá được hơ nóng, đắp và bóp vào vùng sai gân, bong gân sau khi ngã.
Cốt toái bổ
Thân rễ được dùng trong các trường hợp chấn thương, bong gân và sai khớp; có thể sử dụng ngoài bằng cách giã đắp.
Những điều cần tránh khi bị bong gân
Khi mới bị bong gân, không nên:
Tự nắn khớp.
Kéo mạnh tay hoặc chân.
Xoa bóp quá mạnh.
Dùng rượu để uống với mục đích giảm đau khi chưa được hướng dẫn.
Đắp thuốc lên vùng có vết thương hở mà chưa đánh giá tình trạng.
Tiếp tục vận động mạnh khi còn đau nhiều.
Nếu đau dữ dội hoặc không thể vận động bình thường, cần đi khám.
Bài thuốc Nam trị bong gân có phù hợp với mọi người không?
Không.
Việc sử dụng thuốc Nam cần dựa trên mức độ chấn thương, vị trí tổn thương và tình trạng sức khỏe của từng người.
Đặc biệt, các bài thuốc uống cần thận trọng hơn so với phương pháp dùng ngoài.
Trong trường hợp bong gân nhẹ, có thể tham khảo các phương pháp dùng ngoài như Nghệ vàng – Ngải cứu – Cúc tần, hoặc các cây thuốc dùng ngoài như Náng hoa trắng và Cốt toái bổ.
Nếu chấn thương nặng hoặc chưa xác định rõ tổn thương, cần ưu tiên kiểm tra y tế.
Kết luận
Bài thuốc Nam trị bong gân có nhiều cách sử dụng cây thuốc, nổi bật là Nghệ vàng, Ngải cứu, Cúc tần, Náng hoa trắng và Cốt toái bổ.
Công thức Nghệ vàng – Ngải cứu – Cúc tần dùng lượng bằng nhau, rửa sạch, giã nhỏ, thêm một ít muối rồi bó vào chỗ bị thương, mỗi ngày một lần.
Náng hoa trắng được dùng lá hơ nóng để đắp và bóp vào nơi sai gân, bong gân khi ngã. Cốt toái bổ có thể được giã đắp ngoài vùng đau và được sử dụng trong các trường hợp chấn thương, bong gân, sai khớp.
Tuy nhiên, bong gân cần được phân biệt với sai khớp và gãy xương. Khi đau dữ dội, biến dạng, không thể vận động hoặc nghi ngờ tổn thương xương khớp, người bệnh cần được kiểm tra y tế thay vì tự nắn chỉnh hoặc xoa bóp mạnh.
Bài thuốc Nam trị bong gân mang tính chất tham khảo độc giả không nên tự ý bốc thuốc uống khi cần phải gặp bác sĩ đông y để được thăm khám và kê toa. Quý khách có nhu cầu tư vấn miễn phí vui lòng liên hệ:
Thiện Minh Y Quán
Miền Nam: B14/12/9, Cây Cám, Tân Vĩnh Lộc, TPHCM
Miền Tây: Ấp Đức Ngãi 1, Hậu Nghĩa, Tây Ninh
ĐT & Zalo: 0904 890 895 – Website: www.thienminhyquan.com