Bài thuốc Nam trị bị té, bị ngã (Trật đả)

Bài thuốc Nam trị bị té, bị ngã (Trật đả)

Trong cuộc sống, những cú té ngã, bị va đập, bị đánh hoặc rơi từ trên cao xuống có thể gây tổn thương phần mềm, làm vùng bị thương sưng, bầm tím, đau tức và nhức.

Trong y học cổ truyền, tình trạng tổn thương do té ngã, va đập hoặc bị đánh được gọi là trật đả.

Tình trạng này cần được phân biệt rõ với sai khớp và gãy xương. Nếu nghi ngờ sai khớp hoặc gãy xương, người bệnh không nên tự xoa bóp hoặc tự nắn chỉnh mà cần được kiểm tra và xử trí đúng cách.

Đối với trường hợp chủ yếu là sưng bầm, ứ máu, đau tức, đau nhức nhưng không có vết thương hở, các phương pháp thuốc Nam tập trung vào việc hỗ trợ làm giảm tình trạng ứ máu và đau tại vùng tổn thương.

Bị té ngã, bị đánh gây trật đả là gì?

Trật đả có thể xảy ra sau:

Té ngã.

Bị đánh hoặc va đập mạnh.

Rơi từ trên cao xuống.

Tai nạn gây tổn thương phần mềm.

Biểu hiện thường gặp là:

Vùng bị thương sưng.

Da bầm tím.

Đau tức.

Đau nhức.

Có cảm giác căng tức tại vùng tổn thương.

Trường hợp có sai khớp hoặc gãy xương cần được phân biệt với tổn thương phần mềm thông thường.

Nguyên tắc xử trí trật đả

Phương pháp được sử dụng trong y học cổ truyền đối với tình trạng này là:

Hành huyết, tiêu ứ.

Nói đơn giản, mục đích là hỗ trợ lưu thông máu tại vùng bị tổn thương và giảm tình trạng bầm, đau, tức.

Phương pháp này phù hợp với nhóm tổn thương da thịt sưng bầm nhưng không rách da, không chảy máu.

Rượu xoa bóp trị sưng bầm sau khi bị ngã

Đây là một công thức dùng ngoài với nhiều vị thuốc thường được sử dụng trong các bài thuốc xoa bóp.

Thành phần

Gỗ vang: 40g.

Quế chi: 20g.

Đại hồi: 20g.

Huyết giác: 20g.

Địa liền: 20g.

Thiên niên kiện: 20g.

Rượu 50°: 500ml.

Cách ngâm

Các vị thuốc được giã nhỏ, cho vào chai rồi đổ 500ml rượu 50° vào ngâm trong 5 ngày đêm.

Cách dùng

Khi bị thương, dùng bông thấm rượu thuốc để xoa bóp vùng bị tổn thương.

Lưu ý: Chỉ dùng ngoài da nguyên vẹn. Không bôi lên vết thương hở, vùng trầy xước hoặc nơi đang chảy máu.

Phương thuốc bóp từ lá gừa, ngải cứu và lá lốt

Thành phần

Lá gừa: 100g.

Lá ngải cứu: 50g.

Lá lốt: 30g.

Cách làm

Ba loại lá được giã nhỏ, cho vào xoong, thêm một ít giấm thanh rồi đun nóng.

Cách dùng

Dùng hỗn hợp nóng để bóp vào vùng bị thương, sau đó băng lại.

Ngày dùng 2 lần.

Khi sử dụng ngoài da, cần kiểm tra nhiệt độ trước để tránh làm bỏng da, đặc biệt ở trẻ em và người lớn tuổi.

Phương thuốc uống từ nhựa cây si

Một phương pháp sử dụng nhựa cây si được đề cập với:

Nhựa cây si: 50g.

Rượu: 100ml.

Nhựa được hòa với rượu rồi uống.

Trong trường hợp không có nhựa, phần rễ cây si có thể được giã nát, chế nước sôi, vắt lấy nước rồi pha rượu uống.

Lưu ý quan trọng

Đây là phương pháp uống có sử dụng nhựa cây và rượu, vì vậy không nên tự ý áp dụng tại nhà. Việc uống các chế phẩm từ cây thuốc chưa được xác định chính xác về loại cây, liều lượng và tình trạng người bệnh có thể gây nguy hiểm.

Phương thuốc uống gồm rễ cây si và các vị thuốc khác

Thành phần

Rễ cây si: 40g.

Vỏ cây trôm: 40g, bỏ vỏ xanh.

Rễ bưởi bung: 20g.

Gỗ vang: 16g.

Huyết giác: 12g.

Cách chế biến

Các vị thuốc được sao qua, cho vào ấm cùng 600ml nước, sắc còn 300ml.

Khi uống có thể pha thêm một ít rượu.

Người lớn chia thành 2 lần uống.

Phần hướng dẫn cũ còn nêu lượng dùng cho trẻ em theo độ tuổi; tuy nhiên, không nên tự áp dụng bài thuốc này cho trẻ em, đặc biệt khi chưa xác định rõ mức độ chấn thương.

Bị té ngã bầm tím có nên xoa bóp ngay?

Không phải trường hợp nào sau khi té ngã cũng nên xoa bóp.

Trước tiên cần xác định người bệnh có dấu hiệu:

Gãy xương.

Sai khớp.

Chấn thương đầu.

Chấn thương cột sống.

Đau dữ dội bất thường.

Không thể cử động tay hoặc chân.

Sưng biến dạng rõ rệt.

Nếu có những biểu hiện này, không nên tự xoa bóp hoặc tự nắn chỉnh.

Đặc biệt, với chấn thương nặng, việc xoa bóp mạnh có thể làm tình trạng tổn thương nghiêm trọng hơn.

Khi nào cần đi khám sau khi bị ngã?

Sau một cú ngã hoặc va đập, cần được kiểm tra y tế nếu có:

Đau dữ dội hoặc đau tăng dần.

Sưng rất nhanh.

Chi bị biến dạng.

Không thể đứng hoặc đi lại.

Không thể cử động tay, chân.

Tê hoặc yếu tay chân.

Đau cổ hoặc đau lưng sau khi ngã.

Đau đầu dữ dội.

Nôn ói.

Lơ mơ hoặc mất ý thức.

Chảy máu.

Nghi ngờ gãy xương.

Đặc biệt, ngã từ trên cao, tai nạn giao thông hoặc bị đánh mạnh vào đầu cần được đánh giá y tế sớm ngay cả khi bên ngoài chưa thấy tổn thương rõ.

Trật đả khác gì bong gân và gãy xương?

Trật đả

Thường được dùng để chỉ tình trạng tổn thương sau té ngã, va đập hoặc bị đánh, biểu hiện chủ yếu là sưng, bầm, đau tức và đau nhức.

Bong gân

Tình trạng tổn thương liên quan đến dây chằng hoặc vùng quanh khớp. Nếu đau nhiều, hạn chế vận động hoặc nghi ngờ sai khớp, cần được kiểm tra.

Gãy xương

Có thể gây đau dữ dội, sưng, biến dạng và mất khả năng vận động bình thường.

Không nên dùng một phương pháp thuốc Nam cho cả ba tình trạng này.

Phần trật đả chủ yếu đề cập đến sưng bầm và ứ máu ở phần mềm, còn bong gân và gãy xương cần cách xử trí riêng.

Những cây thuốc nổi bật trong bài thuốc trị trật đả

Một số vị thuốc được sử dụng gồm:

Gỗ vang

Được dùng trong rượu xoa bóp và bài thuốc uống.

Huyết giác

Có mặt trong cả rượu xoa bóp và bài thuốc uống.

Địa liền

Được sử dụng trong rượu xoa bóp.

Thiên niên kiện

Được phối hợp trong rượu xoa bóp.

Ngải cứu

Được dùng trong phương thuốc bóp cùng lá gừa và lá lốt.

Lá lốt

Được sử dụng trong phương thuốc bóp ngoài da.

Cây si

Rễ và nhựa cây si được sử dụng trong các phương thuốc uống.

Có nên tự nắn khớp sau khi bị té ngã?

Không nên.

Nếu sau khi ngã thấy khớp bị lệch, biến dạng hoặc đau dữ dội, cần nghĩ đến khả năng sai khớp hoặc gãy xương.

Việc nắn chỉnh cần được thực hiện bởi người có chuyên môn. Không nên tự ý kéo, bẻ hoặc xoay mạnh khớp tại nhà.

Phần xử trí trật đả chỉ tập trung vào trường hợp sưng bầm, ứ máu, đau tức và đau nhức, không thay thế việc điều trị gãy xương hoặc sai khớp.

Bị té ngã khi nào cần cấp cứu?

Cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay nếu sau khi té ngã xuất hiện:

Mất ý thức.

Lơ mơ.

Co giật.

Khó thở.

Đau đầu dữ dội.

Nôn nhiều.

Yếu hoặc liệt tay chân.

Chảy máu nhiều.

Biến dạng xương hoặc khớp.

Không thể vận động chi bị thương.

Đau cổ hoặc lưng dữ dội.

Ngã từ độ cao lớn.

Chấn thương vùng đầu, ngực hoặc bụng.

Trong những trường hợp này, không nên xoa bóp, uống rượu thuốc hoặc cố gắng tự điều trị tại nhà.

Lưu ý khi dùng thuốc Nam trị trật đả

Các bài thuốc xoa bóp có rượu hoặc giấm chỉ phù hợp với việc sử dụng ngoài da trong phạm vi được chỉ định.

Không bôi thuốc lên:

Vết thương hở.

Vùng chảy máu.

Vùng da bị trầy xước nhiều.

Vùng bỏng.

Mắt và niêm mạc.

Đối với các bài thuốc uống có rượu hoặc nguyên liệu như nhựa cây si, cần đặc biệt thận trọng. Người bệnh không nên tự sử dụng nếu chưa được người có chuyên môn đánh giá.

Bài thuốc Nam trị bị té, bị ngã (trật đả) tập trung vào những trường hợp sau va đập, té ngã hoặc bị đánh mà vùng tổn thương sưng bầm, ứ máu, đau tức và đau nhức, nhưng không có dấu hiệu rõ của gãy xương hoặc sai khớp.

Các phương pháp nổi bật gồm rượu xoa bóp Gỗ vang – Quế chi – Đại hồi – Huyết giác – Địa liền – Thiên niên kiện, cùng phương thuốc bóp từ lá gừa – ngải cứu – lá lốt.

Điều quan trọng nhất sau khi bị ngã là xác định mức độ chấn thương. Nếu có biến dạng, đau dữ dội, không vận động được, nghi gãy xương, sai khớp hoặc có dấu hiệu chấn thương đầu, cần đi khám hoặc cấp cứu thay vì tự xoa bóp hay dùng thuốc.

Bài thuốc Nam trị bị té, bị ngã (Trật đả) mang tính chất tham khảo độc giả không nên tự ý bốc thuốc uống khi cần phải gặp bác sĩ đông y để được thăm khám và kê toa. Quý khách có nhu cầu tư vấn miễn phí vui lòng liên hệ:

Thiện Minh Y Quán

Miền Nam: B14/12/9, Cây Cám, Tân Vĩnh Lộc, TPHCM

Miền Tây: Ấp Đức Ngãi 1, Hậu Nghĩa, Tây Ninh

ĐT & Zalo: 0904 890 895 – Website: www.thienminhyquan.com