Bài thuốc đông y trị chứng tiêu khát
Bài thuốc đông y trị chứng tiêu khát
Trong những năm gần đây, chứng tiêu khát – tương ứng với bệnh đái tháo đường theo y học hiện đại – đang ngày càng gia tăng nhanh chóng, trở thành vấn đề sức khỏe đáng báo động. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến người trung niên, cao tuổi mà còn có xu hướng trẻ hóa, gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị đúng cách.
Khác với y học hiện đại tập trung kiểm soát đường huyết, Y học cổ truyền (Đông y) nhìn nhận tiêu khát là một chứng bệnh mạn tính, có căn nguyên sâu xa từ sự mất cân bằng âm dương, khí huyết và tạng phủ, đặc biệt liên quan đến phế – vị – thận. Vì vậy, Đông y chú trọng biện chứng luận trị, điều trị từ gốc, hướng tới phục hồi chính khí và cân bằng toàn thân.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ chứng tiêu khát theo Đông y, các thể bệnh thường gặp và những bài thuốc Đông y điều trị tiêu khát hiệu quả, được tổng hợp chuẩn xác từ tài liệu Nội khoa Y học cổ truyền.
CHỨNG TIÊU KHÁT THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN LÀ GÌ?
Theo Y học cổ truyền, tiêu khát thuộc phạm vi các chứng:
Tiêu khát – Hư lao – Ma mộc.
Đặc trưng của bệnh là:
Khát nhiều, uống nhiều
Ăn nhiều nhưng gầy sút
Tiểu tiện nhiều, nước tiểu trong hoặc vàng sẫm
Nguyên nhân chính được Đông y lý giải là do:
Âm dịch hao tổn
Tân dịch không sinh đủ
Hỏa nhiệt bên trong vượng
Thận không tàng tinh, không cố nhiếp
Từ đó dẫn đến rối loạn chuyển hóa và biểu hiện tiêu khát kéo dài.
NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ TIÊU KHÁT THEO ĐÔNG Y
Khác với điều trị triệu chứng đơn lẻ, Đông y luôn tuân thủ nguyên tắc:
“Biện chứng luận trị – Trị bệnh cầu bản”
Tức là:
Không dùng một bài thuốc cho tất cả
Phải chia thể bệnh
Mỗi thể có pháp trị riêng
Thuốc được gia giảm linh hoạt theo từng người bệnh
Trong điều trị tiêu khát, Đông y tập trung:
Thanh nhiệt
Sinh tân dịch
Tư âm
Bổ thận
Phục hồi tạng phủ
PHÂN LOẠI CÁC THỂ TIÊU KHÁT THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN
Thể Thượng Tiêu – Phế Âm Hư
Triệu chứng
Khát nhiều, uống nhiều
Miệng khô, họng khô
Tiểu tiện nhiều lần
Lưỡi đỏ, rêu mỏng vàng
Mạch hồng sác
Cơ chế bệnh sinh
Phế chủ khí, thông điều thủy đạo. Khi phế âm hư, tân dịch không được phân bố, gây khô nóng và khát nhiều.
Pháp trị
Thanh nhuận phế nhiệt – sinh tân – chỉ khát
Bài thuốc Đông y
Tiêu khát phương :
Hoàng liên : 3g
Ngẫu trấp: 10g
Nhân nhũ (hoặc Ngưu nhũ): 8g
Phong phòng: 8g
Sinh địa trấp: 12g
Sinh khương trấp: 3 g
Thiên hoa phấn: 12g
Nghiền nát thành cao, ngậm nuốt dần.
Hoặc
Nhân sâm Bạch hổ thang
Bạch biển đậu ……………. 8 hột
Bạch truật ……. 2,8g
Cam thảo ……… 1,2g
Chi tử …………4g
Hương nhu ……….4g
Mạch môn (bỏ lõi) ………. 2,8g
Nhân sâm ……….. 2g
Phục linh ……….. 4g
Thạch cao ……….. 6g
Thược dược …….. 4g
Trần bì ………… 2,8g
Tri mẫu …………. 6g
Thêm Liên nhục 10 hột, Ô mai 1 trái, sắc uống.
Hoặc
Hoặc thiên hoa phấn thang
(Trích từ Thiên gia diệu phương)
Thiên hoa phấn thang:
thiên hoa phấn 36g
sinh địa 24g
mạch môn (bỏ lõi) 24g,
đạo mễ (gạo nếp) 16g
Cam thảo 8g, ngũ vị tử 8g
Sắc các vị thuốc lấy 600ml nước, bỏ bã, cho đạo mễ vào nấu chín, lọc bỏ bã. Chia 5 lần uống trong ngày.
Thể Trung Tiêu – Vị Âm Hư
Triệu chứng
Ăn nhiều, nhanh đói
Người gầy, nóng trong
Táo bón
Tiểu nhiều
Lưỡi khô, mạch hoạt
Cơ chế bệnh sinh
Vị chủ thu nạp và tiêu hóa. Khi vị âm hư, tân dịch suy giảm, sinh nội nhiệt, gây ăn nhiều mà không hấp thu.
Pháp trị
Thanh vị – tăng dịch – dưỡng âm
Bài thuốc Đông y
Ngọc Nữ Tiễn
Thành phần:
Thạch cao
Sinh địa
Mạch môn
Tri mẫu
Ngưu tất
Chi tử
Hoàng cầm
Tác dụng:
Thanh nhiệt dạ dày
Tăng sinh tân dịch
Giảm cảm giác đói và khát
Thể Thận Âm Hư – Thể GẶP NHIỀU NHẤT
Triệu chứng
Khát nước
Mệt mỏi kéo dài
Lưng gối đau mỏi
Nóng âm ỉ, bốc hỏa
Mất ngủ, tiểu vàng sẫm
Lưỡi đỏ, rêu khô
Mạch tế sác
Cơ chế bệnh sinh
Thận là gốc của âm dương. Khi thận âm hư, không chế ước được hư hỏa, làm hao tân dịch, gây tiêu khát mạn tính.
Pháp trị
Tư bổ can thận – sinh tân – chỉ khát
Bài thuốc Đông y chủ lực
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn (gia giảm)
Thành phần cơ bản:
Sinh địa
Hoài sơn
Sơn thù
Trạch tả
Bạch linh
Đơn bì
Gia thêm:
Thiên hoa phấn
Câu kỷ tử
Thạch hộc
Đây là bài thuốc nền tảng điều trị tiêu khát mạn tính, được sử dụng rộng rãi trong Đông y.
BÀI THUỐC NAM HỖ TRỢ ĐIỀU TRỊ TIÊU KHÁT
Ngoài thuốc thang, Đông y còn sử dụng bài thuốc Nam với ưu điểm là:
Dễ kiếm
An toàn
Phù hợp dùng lâu dài
Thành phần thường dùng
Thạch hộc
Huyền sâm
Rau má
Thiên hoa phấn
Kê huyết đằng
Đỗ đen
Phù hợp với:
Người bệnh nhẹ
Giai đoạn sớm
Hỗ trợ duy trì ổn định đường huyết
KẾT HỢP ĐIỀU TRỊ KHÔNG DÙNG THUỐC
Theo tài liệu Y học cổ truyền, điều trị tiêu khát đạt hiệu quả cao hơn khi kết hợp:
Châm cứu
Huyệt: Thận du – Thái khê – Tam âm giao
Nhĩ châm
Huyệt: Nội tiết – Thận – Bàng quang
Khí công – Dưỡng sinh
Điều hòa hơi thở
Tăng cường chuyển hóa
Ổn định tâm lý
ƯU ĐIỂM CỦA ĐÔNG Y TRONG ĐIỀU TRỊ TIÊU KHÁT
Điều trị từ gốc
Phù hợp bệnh mạn tính
Ít tác dụng phụ
Có thể dùng lâu dài
Hỗ trợ phòng biến chứng
Tuy nhiên, Đông y không thay thế hoàn toàn y học hiện đại, mà nên được kết hợp hợp lý, đặc biệt với các trường hợp đã có biến chứng.
Chứng tiêu khát là bệnh lý mạn tính, cần điều trị lâu dài – đúng phương pháp – đúng thể bệnh. Các bài thuốc Đông y trị tiêu khát nếu được áp dụng đúng biện chứng, kết hợp lối sống khoa học, sẽ mang lại hiệu quả bền vững, an toàn và toàn diện.
Bài thuốc Bài thuốc đông y trị chứng tiêu khát mang tính chất tham khảo độc giả không nên tự ý bốc thuốc uống khi cần phải gặp bác sĩ đông y để được thăm khám và kê toa. Quý khách có nhu cầu tư vấn miễn phí vui lòng liên hệ:
Thiện Minh Y Quán
ĐC: B14/12/9, Cây Cám, Tân Vĩnh Lộc, TPHCM
ĐT & Zalo: 0904 890 895 – Website: www.thienminhyquan.com